Ergani Belediyesi
ANASAYFA HABER ARA FOTO GALERİ VİDEOLAR ANKETLER SİTENE EKLE RSS KAYNAĞI İLETİŞİM

SELİS KADIN DERNEĞİ

ERGANİ BELEDİYESİ

 

Online Destek


SAAT & TAKVİM


HABER ARA


Gelişmiş Arama
ÇAYÖNÜ TARIHI MIRASIMIZDIR”

ÇAYÖNÜ TARIHI MIRASIMIZDIR”

Tarih 21 Ocak 2010, 16:08 Editör

Ergani Belediye Baskani Fesih Yalçin, Tarihin en anlamli yasandigi yer olan Hilar ve Çayönü’nün tarihi miras oldugunu vurgulayarak, “Insanoglunun ilk yerlesim yerlerinden biri olan Hilar ve Çayönü, ayni zamanda tarima ilk geçis yeridir...

Ergani, Diyarbakir ilinin bir ilçesidir.

Dicle'nin sag kiyisina 10 km uzaklikta ve 1526 metre yüksekligindeki Zülküf Dagi'nin güney etegine kurulmus (Halk arasinda Zülküf Dagi, Zülküf Peygamber Dagi, Makam Dagi olarak isimlendirilmektedir.) Diyarbakir'in önemli ilçelerinden biridir. Ergani, Diyarbakir ilinin en büyük ilçesidir. ilçe merkezine bagli, 80 (seksen) köy bulunmaktadir.

Konu basliklari

[gizle]

Yer Sekilleri [degistir]

Ilçenin yüzölçümü 1489 kilometrekaredir. Ergani Ilçesi idari olarak Güneydogu Anadolu Bölgesi'nde bulunur, ama cografi olarak bir kismi Dogu Anadolu Bölgesi'nde yer almaktadir. Kuzeyinde Elazig iline bagli Maden ilçesi, dogusunda Diyarbakir ili ve Diyarbakir'a bagli Dicle ilçesi, güneyinde Urfa'ya bagli Siverek ilçesi, batisinda Diyarbakir'a bagli Çermik ve Çüngüs ilçeleriyle sinir komsusudur. Denizden yüksekligi 955 metredir. Belli basli akar suyu Dicle nehri, Bogaz çayi, Deve geçididir. ilçenin akarsularindan Dicle nehri ilçenin 10 km kuzeyinden geçer. Kalenderden ve ilçe topraklarindan 17. km boyunca aktiktan sonra Dicle topraklarina girer. Qalxane çayi ise Ergani'nin 7 km batisinda bogaz mevkiinde çikar. yolköprü, Boncuklu, yayvan tepe köylerinin içinden geçip deve geçidine karisip Diclenin bir kolunu olusturuyorlar Ergani'nin çevresi oldukça verimli kaynaklara sahiptir. ilçe merkezinde 5-6 m derinlikte su çiktigi gibi, 50 metrelik sondaj çalismalarinda çok zengin yataklara rastlanmistir. Ergani'nin en büyük ünü hemen yakinindaki bakir ve krom madenleridir. Yörede Kürtçe (Kurmancî ve dimilkî) konusulmaktadir.

Tarihi [degistir]

Ergani çok eski bir sehir olup, kurulus tarihi belli degildir, Ilçemize 8 Km. uzaklikta bulunan Hilar Sehri harabelerinde yapilan (Çayönü) kazida, bugünkü bilgilere göre Anadolu'nun en eski köy yerlesimi ortaya çikmistir. Çayönü tepesinde ortaya çikan M.Ö 7000 yilma varan kalintilara dayanarak Ergani'nin 9000 yillik tarihi oldugu söylenebilir. Osmanli devrinde uzun zaman Sancak beyligi (Il Merkezi) yapan Ilçemiz, 20 Nisan 1924 tarih ve 491 sayili kanunla Sancak Beyligi sona ermis Diyarbakir Iline bagli Ilçe statüsünü almistir.(Kaynakça:http://www.ergani.gov.tr/ergani.asp)

19. yüzyil ortalarinda Ergani sancaginin merkezi, Bakir maden isletilmesi dolayisiyla önem kazanan Maden kasabasina tasindi. 19. yüzyilda bir mutasarrif 3 kaymakam ve 11 müdür tarafindan yönetildi. ilçe çok eski yerlesim yeri olup Dogu Anadolu kültürü ile yogrulmustur. Ancak bu güne kadar bir kulenin yikintilari gelebilmistir. Ergani kalesi, Ergani yakininda kolat Dagi yamacinda bulunur.Bugün bir yikinti halindedir. Kalenin kimin tarafindan yapildigina dair bir kayita da rastlanmamistir. Kale Evliya çelebi'nin seyahatnamesinde ayrintili olarak ele alinmistir. Osmanli dönemi yapilari olarak 19. yüzyil sonunda Ergani'de Belediye konagi disinda 3 camii, 10 mescit, 3 ermeni kilisesi, 1 protestan mabedi, 3 han, 3 hamam, 30 çesme bulunmaktaydi. Bu yapilardan hükümet konagi 1891 yilinda insa edilmistir. Eski hükümet konagi restore edilip turizme kazandirilabilir.

Ulasim [degistir]

Diyarbakir-Elazig karayolunun 58. kilometresinde yer alan ilçe merkezi 39 50 dogu boylam ve 37 32 kuzey enlemindedir. Haydarpasa-Kurtalan Demiryolu ilçenin güneyinden, Diyarbakir-Elazig karayolu ise,ilçenin merkezinden geçer.

Dicle, Çermik ve Çüngüs ilçelerinin karayolu veya demiryoluyla baska il ve ilçelerle ulasimi ancak Ergani üzerinden mümkündür. Bu durum Ergani'nin stratejik önemini artirmaktadir. Ergani'nin kaderi: islam devrinde Diyarbakir'in kaderine bagli kalmistir. 1. selim'in çaldiran zaferinden sonra 1514 Ergani idaresi Bitlis'in delaletiyle Biyikli Mehmet pasa'nin aldigi : Diyarbakir bölgesi içinde Diyarbakir eyaletine bagli bir sancak haline getirildi. 18. yüzyilin basinda sarabin alinip satilmasi ser en yasak oldugu halde Ergani kazasindan her cumartesi günü Diyarbakir'a ikiser üçer yük sarap satiliyordu. Diyarbakir valisi Ismail Hakki Pasa'nin yaptirdigi Harput sosesi bu sose'nin Zülkifil Dagi eteginde ve Hosat ovasi'nin basindan, Ergani halkinin 1874-1914 yillari arasinda sose üzerinde Bagür köyüne geçmesine ve eski kasabanin issiz kalmasina yol açmistir.

Egitim [degistir]

Ilçede (Köy okullari da kapsayarak) 107 Ilkögretim Okulu, ikisi Anadolu Lisesi, biri Anadolu Ögretmen Lisesi olmak üzere 12 lise, 6 Özel Egitim Kurumu ve Dicle Üniversitesine bagli Meslek Yüksek Okulu bulunmaktadir.

Ergani, Okur - Yazar orani bakimindan Türkiye ortalamasinin çok üstünde ve bölgede ilk siradadir. Okur - Yazar oraninin yüksek olmasinda tarihi Ögretmen Okulu'unun etkisi yüksektir.

Çayönü [degistir]

Tarihi Çayönü Çayönü kalintilari, Ergani ilçesinin Hîlar köyü yakinlarinda Hilar Magarlarinin bulundugu yerdedir. 1964'ten beri sürdürülen kazi çalismalari isiginda bölgenin, geçmisi M.Ö. 9. yüzyila kadar giden, Anadolu ve Mezopotamya'nin en eski yerlesim yerlerinden biri oldugu anlasilmistir. Renkli bir tarihe sahip olan ilçenin, ilçeye bagli çayönü tepesi çevresinde yazili tarih öncesine ait kalintilara rastlanmistir.

Buradaki buluntularin M.Ö .7500 ile 6250 yillari arsina ait oldugu ve yörenin ilk insanlarca kullanildigini ortaya koymakla beraber Çay önü M.Ö. 2000 yilina kadar Tas devri ve Tunç devrini içeren üç kültür evresi yasamistir. Çayönü, yakin dogunun en genis açilmis ve korunmus Neollitik yerlesmesi olarak ön yapmistir. Çay önünün en bilinen yapisi SKULL BUILDING (kafatasi binasidir.) (polonyali gezgin Simcon buradan mucize yaratan eski bir mabet diye bahseder). Ergani güneydogu Anadolu Bölgesinde dicle nehrinin sag kiyisinda 10 km uzaklikta ve 1525 m yükseklikte yari sönmüs volkanik zülkifil dagi'nin derin bir sel yatagina (Hosat deresi) bakan Güneydogu yamacina kurulmustur. Denizden yüksekligi 955 m'dir Diyarbakir-Elazig karayolunun 58. km de yer alan diyarbakirin en önemli ilçe merkezlerinden'dir. 39.50 dogu boylam ve 37-32 kuzey enlemindedir.kuzey ve kuzey batisinda Elazigin maden ilçesi, Güneyinde Sanliurfa'nin Siverek ilçesi, dogusunda Dicle ve Diyarbakir, batisinda çermik ve çüngüs ilçeleri bulunmaktadir. Toros Daglarinin Güneydogu Anadolu ki uzantilarin Güney kesimin Ergani'nin kuzeyin'de Yer almaktadir. kuzeyindeki sira zülkifil dagi ilk dügümü olusturarak doguya uzanir. ikinci dügüm sakizli Dagi, üçüncü dügüm sölendir. 7 km kuzeyindeki kiliç baba Tepesidir. ilçenin bati kisimlari bir çok kirilma ve kivrimlara ugramis tepecikler meydana gelmistir. Dogu kesimini uzunca bir yayla kaplamistir. ilçenin en büyük düzlügü Gevran ya da Ergani ovasi denilen yerdir. Ergani ilçesi tarih boyunca bir çok isim almistir Bunlardan bazilari Akanya, Erkenin, Erkanikana, Yanari, Zülkerneyn, Arsenia, Urhana ve Asot'tur. Çok eski bir yerlesim yeri olan, Ergani'nin adi ermeni eserlerinde Argini, Arxenî, çivi yazili kaynaklarda Arsinia, Peutinger Tabletlerinde Arsenia diyede geçmektedir.

Osmanli devrinde Ergani'ye verilen Osmaniye adi Adana'nin eski ilçesi bugünkü Osmaniye ili ile karistirildigi için sonradan Ergani olarak degistirilmistir.

 

 

Bu haber 2084 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

Haberler

ÇALIŞMALARIMIZ DURMAYACAK

ÇALIŞMALARIMIZ DURMAYACAK Yaz ayı boyunca ilçenin dört bir yanında eş zamanlı çalışmalar yürüten Ergani Belediyesi, kış aylarında da alt ve ü...

Belediye Başkanımız Erganiye Yerlesen Depremzedeleri Ziyaret Etti

Belediye Başkanımız Erganiye Yerlesen Depremzedeleri Ziyaret Etti Belediye Başkanımız Fesih Yalçın’ın başkanlık ettiği bir heyet, Van’da meydana gelen deprem ned...

BAŞKAN


   Öz Geçmis
  Baskanin Mesaji

ZİYARETÇİ DEFTERİ

FOTO GALERİ

Video

Facebook


RSS Kaynağı | Yazar Girişi |

Altyapy: Myteknoloji Haber Sistemi